Sitemap

1894 Govaerts Pierre en Francois Marie Agnes gezin

site search by freefind advanced
 

HEERS
EN ZIJN 12 KERKDORPEN

Geschiedenis, anecdotes, verhalen en famliliefoto’s over Heers en zijn deelgemeenten

U bevindt zich hier:

Gemeenten

Informatie

Nieuws uit Heers

|   Home |   Algemeen |   De klokkenroof in Groot Heers

De “Glockenaktion” in Groot Heers

Klokkenroof is van alle tijden. Al tijdens de Protestantse reformatie vernielden de geuzen veel kerkelijk goed waaronder dus ook de klokken van kloosters, kerken, kapellen en begijnhoven. De vernielde en stukgeslagen klokken werden onder andere omgesmolten tot kanonnen, munitie en munten.

De Franse bezetter sloeg tussen 1795 en 1801 alle kerkelijke goederen aan en organiseerde als eerste een echte klokkenroof.  Per gemeente mocht er slechts één klok blijven hangen. Meestal was dit de klok die met het torenuurwerk verbonden was. In de steden mochten de klokken wel blijven hangen maar enkel luiden op republikeinse feestdagen en bij republikeinse militaire overwinningen.

Tijdens de eerste wereldoorlog werden we gespaard van de klokkenroof omwille van het stoutmoedige optreden van kardinaal Mercier. De Duitse bezetter vroeg echter wel aan de kardinaal om een inventaris op te maken van alle Belgische kerkklokken.  De “werklijst” voor de massale klokkenroof tijdens de 2de wereldoorlog werd aldus door de kardinaal onwetend aan de toekomstige vijand gegeven.

In de zomer van 1941 besloot de Duitse bezetter tot een "inventarisatie" van de klokken in kerken en kapellen. Kardinaal Van Roey  zag al dadelijk in dat het hier niet zomaar  om een telling ging. Hij  richtte samen met het Belgische episcopaat een boze brief aan de militaire bevelhebber van de Duitse troepen in België,  generaal Von Falkenhausen.  Deze replikeerde dat het louter om een inventarisatie in opdracht van de Duitse overhied  ging.  Op 1 november 1941 vaardigde de Duitse bezetter echter een decreet uit voor de inbeslagneming van de Belgische klokken en daarbij was de inventaris van tijdens de eerste wereldoorlog een grote hulp!  Het Belgische episcopaat protesteerde heftig hier tegen,  maar het mocht niet baten.  Het zou  duren tot 1943 vooraleer men effectief met de klokkenroof begon. In ons land werd 70% van het totale klokkengewicht van 4892 ton opgevorderd. Slechts 19% is hiervan teruggevonden.

De inbeslagname van de klokken verliep in spoedtempo. Op 15 december 1943 waren volgens Duitse lijsten 2820 stuks opgeëist, met een gezamenlijk gewicht van 2.390.649 kg.  Eind juli 1944 waren 4568 klokken samen goed voor 3.794.225 kg. Het snelle geallieerde offensief en het gebrek aan vervoermiddelen verhinderden de Duitsers om alle in beslag genomen klokken mee te nemen en na de oorlog werden in België nog 373 klokken teruggevonden.  In samenwerking met de  commissie voor het behoud van de klokken legde de Belgische Documentatiedienst van het  Koninklijk Museum voor Kunst en Geschiedenis een collectie foto's aan van de opgeëiste klokken.  Zo bleven die - op papier althans - bewaard. Het stelen van de kerkklokken was een oorlogsfeit dat de gewone man sterk beroerde en op vele plaatsen kon men de volgende leuze dan ook lezen :

“WIE MET KLOKKEN SCHIET WINT DEN OORLOG NIET”

In de provincie Limburg zijn er zo een 276-tal klokken gestolen. Ook Groot-Heers werd niet gespaard van de klokkenroof tijdens de tweede wereldoorlog. De Duitse bezetter roofde een aantal klokken te Heers, Heks, Horpmaal, Klein-Gelmen, Mechelen-Bovelingen, Opheers, Rukkelingen en Veulen. (15 stuks) Op 30 oktober 1943 kregen de gemeentebesturen een schrijven van de Duitse overheid dat de bronzen kerkklokken in beslag zouden genomen worden, uitgezonderd  klokken van grote historische of artistieke waarde en  klokken van voor 1730. Elke kerk mocht slechts één klok behouden. Vele kleine parochiekerkjes ontsnapten aan de klokkenroof aangezien er in hun toren maar één klok aanwezig was. In de archieven van het KIK vonden we een aantal foto’s terug van de geroofde klokken. Helaas kunnen we op deze beelden de volledige klokkentekst niet lezen. Toch geven de flarden tekst ons soms nog wat bruikbare informatie over wie de klok schonk of wie het peter- en meterschap bezat. Zelfs de namen van enkele klokkengieters hebben we teruggevonden. Hieronder volgen nu enkele foto’s, aangevuld met de nog leesbare teksten.

HEERS (1816)

HEERS (1916) - MARIAKLOK

2013-Heers-Coune

2013-Heers-Mariaklok

COUNE CONSEILLIER 1816

… CAMPANULA FABRICAE DE HEERS …
… PRAENOBILIS BARONISSA ANNA …
… RDUS DNUS I.F. MODAVE …
… RDUS DNUS H. STASSEYNS …

 

HEKS (1930)

HORPMAAL (1817) ANNAKLOKJE

2013-Heks-1930

2013-Horpmaal-1817--Anna-klokje

…ARDENS CANTATIS MISERERE NOBIS PECCANTORIBUS …
CONSECRATA FUI A RDO DO VERJANS DECANO TUNGRENSIS
ANNO 1930 PASTORE…
… D’ANSEMBOURG MATRINA CESSA A. D’ANSEMBOURG

S: ANNA ORA PRO NOBIS
PATRINUS G: LOWETTE CONSUL
MATRINA A:M: KINDERMANS UXOR
W: STEVENS PASTOR IN HORPMAEL 1817

 

KLEIN-GELMEN (1908)

2013-Klein-Gelmen-1908

PIUS X
… MARTINUS RUTTEN CANONICUS LEODIENSIS …
C. DANDOY - … VAN GROOTLOON – MATHILDE CRIENS
G.  MEERTENS - … OTTEN VAN HAM – NOTAIRE VAN HAM
L. VAN GROOTLOON

 

MECHELEN-BOVELINGEN (1791 en 1871)

2013-Mechelen-Bovelingen1791-1871

 

2013-Mechelen-Bovelingen1791-1871---1

2013-Mechelen-Bovelingen1791-1871---2

CAPITULUM LOSENSIS (1791)

De kans is zeer groot dat deze klok geschonken werd door het kapittel van Loon.

2013-Mechelen-Bovelingen1791-1871---3

De prachtig gegoten klok van Mechelen-Bovelingen uit 1871. Het enige wat we hierop nog kunnen lezen is “Franciscus Henricus”. Hoogstwaarschijnlijk werd deze klok geschonken door de familie de Borchgraeve en de Spoelberch  aangezien hun wapenschild erop voorkomt. Trouwens in 1871 woonde François Henri Michel graaf de BORCHGRAVE d'ALTENA in Mechelen-Bovelingen en zoals vele edellieden was ook hij een weldoener van de kerk.

 

OPHEERS

2013-Opheers-3

2013-Opheers-4

2013-Opheers-5

Helaas zijn de teksten van deze 3 klokken niet leesbaar vanaf de foto’s

 

RUKKELINGEN (1718)

2013-Rukkelingen-1

Ondanks dat klokken van voor 1730 niet mochten meegenomen worden volgens het decreet, hield de bezetter zich toch niet altijd aan de regels. Een klok van Rukkelingen, daterend van 1718, werd toch meegenomen! Het was de Quirinusklok die ontvreemd werd.

2013-Rukkelingen-2

2013-Rukkelingen-3

STE QUIRINE ORA PRO NOBIS 1718

Josephus Thomas Dawir Huensis me fudit
of
Jozef Thomas Dawir van Hoei heeft me gegoten.

 

VEULEN (ca. 1750)

VEULEN (1835)

2013-Veulen-ca-1750

2013-Veulen-1835

… HYRONIMO SIS PATRONIS …
… CONSULIS LABORE REFUNDIS …
(deze klok zou dateren van ca. 1750)

… BE MARIAE VIRGINIS – PATRINUS
… NTS 1835 PASTOR – FONDUE A TONGRES        (deze klok was toegewijd aan de H. Maagd Maria)

 

 

VEULEN (1880)

VEULEN (1838)

2013-Veulen-1880

2013-Veulen-1838

TOEGEWIJD AAN MARIA (MAGDALENA ?) ……
PETER : JOSEPHUS MOIES – METER …

GEMEENTE RAAD :
EDMUNDUS NAVEAU BURGEMEESTER
HERMANUS DUMOULIN – JAN LOEWETTE SCHEPEN
… MOIES – HENRICUS BORMANS – LUDOVICUS GEHOUL – JOSEPHUS
HENCKAERTS

2013-Veulen-detail-mariaklok

2013-Veulen-detail-klok-1838

Detail van de Mariaklok van Veulen en detail van de klok van 1838

Foto’s http://www.kikirpa.be/NL/1/1/Home.htm

Jo Billen december 2011

 

©GvSw2002-2016

Disclamer

Contact

Medewerkers-auteurs

get_adobe_reader

GvSw webdesign