Sitemap

1894 Govaerts Pierre en Francois Marie Agnes gezin

site search by freefind advanced
 

HEERS
EN ZIJN 12 KERKDORPEN

Geschiedenis, anecdotes, verhalen en famliliefoto’s over Heers en zijn deelgemeenten

U bevindt zich hier:

Gemeenten

Informatie

Nieuws uit Heers

|   Home |   Horpmaal |   Over Horpmaal

Over Horpmaal

Oudste vermelding in 1067 als Horpala. Gelegen in Droog-Haspengouw. Het landschap wordt gekenmerkt door akkers en boomgaarden. Van de op de Ferrariskaart (1771-77) aangeduide hoogstamboomgaarden binnen de dorpskern bleven een aantal bewaard; het W.-gedeelte is een vochtiger gebied, met beemden en populieraanplantingen rond de Wijerbeek. De Romeinse weg Tongeren-Gembloux doorkruiste het grondgebied van de gemeente.

Horpmaal behoort oorspronkelijk tot het persoonlijke domein van de graven van Loon. Er leefde een adellijk geslacht, waarvan de oudst gekende telg Vrint, ridder van Horpmaal is, vermeld in 1264; reeds in de 12de eeuw is de familie in het bezit van de heerlijke rechten. In 1333 wordt Lodewijk van Horpmaal, natuurlijke zoon van Lodewijk IV, graaf van Loon, vermeld als voogd van Horpmaal. In 1367 geven de heren van Horpmaal de helft van de heerlijkheid in pand aan de heren van Stevoort, die deze rechten in 1390 verkopen aan Gerard van Heers. In de 15de eeuw komt ook het andere deel van Horpmaal in het bezit van de heren van Heers; sinds 1623 maakt Horpmaal deel uit van het graafschap Heers, waar achtereenvolgens de families de RiviŤre d'Aerschot (tot 1685), de St-Laurentabdij van Luik (tot 1757) en de baronnen de Stockem de heerlijke rechten bezaten. 

2011--ferrariskaart-Horpmaal1

Horpmaal op de Ferrariskaart

In de Dumontlaan stond een versterkte toren, vermeld in 1424 als turris, die reeds eind 18de eeuw was afgebroken. In Horpmaal bevonden zich verschillende laathoven: het Joncker Daniels Hof, het Pastoorshof, vermoedelijk toebehorend aan de pastorie en te situeren op de plaats van de huidige pastorie (cf. Cartuyvelstraat nr. 20), het Sint-Mertenshof, toebehorend aan het kapittel van St-Martin te Luik, en het Goed van Gothem (cf. Haspengouwlaan nr. 5).

De schepenbank sprak Loons recht, en ging in beroep bij het Oppergerecht van Vliermaal; de meier, de zeven schepenen en de secretaris werden benoemd door de heer. Zij vergaderden in de banale brouwerij, het paenhuys, dat rond midden 19de eeuw  werd afgebroken. De bevolking verkoos jaarlijks twee burgemeesters.

In 1636 wordt het dorp geplunderd door de soldaten van Jan van Weert; na hun vertrek breekt in het dorp een epidemie uit. In 1654 richten de Lorreinse troepen zware schade aan. Tijdens de oorlogen van Lodewijk XIV gaat het dorp gebukt onder zware militaire opeisingen; om de schade in te perken worden grote leningen aangegaan, die de welstand gedurende jaren hypothekeren. Het dorp wordt geplunderd in 1676 en 1677. Tijdens de Negenjarige Oorlog wordt het dorp in 1693 bezet, waarna opnieuw een epidemie uitbreekt; de sterfgevallen, die gewoonlijk zes tot negen per jaar bedragen, stijgen tot 20. Pas in 1712 kunnen de belastingen voor de aflossing van de leningen verlaagd worden. Doch het is pas na 1748, op het einde van de Oostenrijkse successie-oorlog dat de financiŽle toestand van de gemeente weer stabiel wordt. In 1790 wordt het dorp bezet door Luikse patriotten, die de hoeve De Vivier (cf. Haspengouwlaan nr. 5) belegeren.

De St.-Lambertuskerk behoorde toe aan het kapittel van St-Martin van Luik. Het kapittel bezat het patronaatsrecht en de tienden. Een gedeelte van de tienden hoorde toe aan het kapittel van Tongeren. Qua structuur is Horpmaal een typisch Haspengouws nederzetting van het hoopdorptype, met concentratie van de bebouwing, o.m. een aantal vierkanthoeven, in de kern. Aangezien er geen belangrijke wegen doorheen lopen bleef het wegenpatroon vrijwel intact bewaard (zie Ferrariskaart). Vele hoeven hebben een oude inplanting, maar werden in de loop der tijden zodanig aangepast en gewijzigd, dat vrijwel alle onderdelen recent zijn. Horpmaal was steeds een Haspengouws landbouwdorp zonder industrie. Het gebrek aan tewerkstelling veroorzaakte sinds 1900 een daling van het bevolkingsaantal. Ongeveer de helft van de actieve bevolking is forens. Oppervlakte: 553 ha. Aantal inwoners: 611 (1970).

Bron: Pauwels D., Schlusmans F. met medewerking van Muyldermans E. & Rombouts J. 1999: Inventaris van het cultuurbezit in BelgiŽ
 Architectuur, Provincie Limburg, Arrondissement Tongeren, Kanton Borgloon, Bouwen door de eeuwen heen in Vlaanderen 14N4, Brussel -
 Turnhout.

www.vioe.be

Jo Billen December 2011

 

 

©GvSw2002-2016

Disclamer

Contact

Medewerkers-auteurs

get_adobe_reader

GvSw webdesign