De algemene staking van 1932 begon op 7 juli in de Borinage, toen mijnwerkers spontaan het werk neerlegden uit protest tegen de dalende lonen, armoede en werkloosheid tijdens de Grote Depressie.
Wat startte als een lokale actie, groeide uit tot een nationale beweging, mede aangewakkerd door communistische agitatie.
De staking kreeg op sommige plaatsen een opstandig karakter. In de Borinage werd het kasteel van de mijndirecteur van “La Providence” geplunderd en in brand gestoken. Bij een treffen met de rijkswacht in Marchienne vielen twee doden, en honderden arbeiders werden gearresteerd.
In het kasteel van Heers heeft Urbain een brief gevonden van een zekere Arthur aan zijn dochter, waarin hij de ellende en strijd van de arbeiders beschreef — een persoonlijk getuigenis van een bewogen tijd.
De staking eindigde op 9 september 1932, zonder dat de arbeiders hun eisen ingewilligd zagen, maar ze bleef een symbool van verzet en solidariteit in de Belgische geschiedenis.
Wie Arthur en zijn dochter waren hebben wij niet kunnen achterhalen.
Marcinelle, le 13 juillet 1932
Ma bien chère fille,
Nous avons reçu votre lettre ce matin.
La chose est donc décidée pour vendredi matin. Nous prierons bien, pour la réussite de l’opération et pour votre prompt rétablissement. Une chose que vous omettez de nous dire, c’est à quelle clinique vous allez ; veuillez faire connaître l’adresse exacte, car j’irai vous rendre visite. En attendant nous vous souhaitons bonne chance.
Des nouvelles maintenant sur le mouvement révolutionnaire. Vendredi les grévistes du Borinage sont arrivés faire arrêter les charbonnages et les ateliers. Ils se sont rendus à la Providence où ils ont réussi à faire arrêter une partie de l’usine. Le samedi matin les grévistes du bassin ont fait arrêter tout ce qui travaillait encore.
C’est alors que l’on a fait appel à la gendarmerie et à l’armée. Pendant la nuit de samedi à dimanche, une bande de communistes envahit la route de Mons, se dirigea vers le château du Directeur de la Providence, dépava la route, coupa les poteaux téléphoniques et télégraphiques, barra la route. Les communistes envahirent ensuite le château et le pillent, brisent les meubles, boivent les bouteilles de vin en mettent le feu au château dont il ne resta que les murs. Impossible aux pompiers et aux…
Marcinelle, 13 juli 1932
Mijn zeer geliefde dochter,
Wij hebben uw brief vanmorgen ontvangen.
De zaak is dus beslist voor vrijdagochtend. Wij hopen van harte op het welslagen van de operatie en op uw spoedig herstel. Eén ding dat u ons vergeet te zeggen, is naar welke kliniek u gaat; wilt u het exacte adres doorgeven, want ik zal u komen bezoeken. In afwachting wensen wij u veel succes.
Nu nieuws over de revolutionaire beweging. Vrijdag kwamen de stakers uit de Borinage om de steenkoolmijnen en de werkplaatsen stil te leggen. Zij gingen naar la Providence waar het hun lukte een deel van de fabriek stil te leggen. Zaterdagmorgen hebben de stakers uit de streek alles wat nog werkte doen stoppen.
Toen werd een beroep gedaan op de rijkswacht en het leger. In de nacht van zaterdag op zondag trok een groep communisten langs de weg naar Mons, richting het kasteel van de directeur van la Providence. Zij vernielden de weg, kapten de telefoon- en telegraafpalen en blokkeerden de weg. Vervolgens drongen de communisten het kasteel binnen. Zij plunderden, sloegen het meubilair stuk, dronken de wijnflessen leeg en staken het kasteel in brand, waarvan enkel de muren overbleven. Voor de brandweer en de…
gendarmes d’approcher à cause des barricades.
La journée du dimanche a été fertile en incidents.
Route de Mons, Marchienne, État. Roux, charges continuelles des gendarmes contre les communistes. Résultat : plusieurs blessés gravement dont quelques-uns sont morts de leurs blessures.
Dimanche soir à 7:30 h, il y a eu un meeting communiste sur les marches de l’Église de La Docherie ; tout s’est passé dans le calme et sans un cri.
Les communistes allaient risqué le gros coup lundi matin à 10 h à Charleroi. Réunion et meeting sur la Place du Manége, mais les mesures étaient prises. La place était entourée d’autos-mitrailleures et de chars d’assaut, garnie d’une centaine de gendarmes. Les communistes firent leur meeting, puis les gendarmes et la cavalerie dispersèrent les groupes qui se dirigèrent vers Gilly. Ils revinrent dans l’après-midi et se portent vers le Palais du Peuple pour l’assiéger. Les gendarmes arrivent et chargent à plusieurs reprises dans la foule. La soirée et la nuit du lundi au mardi furent calmes.
Mardi, journée et soirée calmes. Toutes les classes sont licenciées, Fernand et Leon sont encore à la maison, car tous les employés de La Docherie sont menacés de représailles s’ils se rendent au bureau. Les usines, les ponts de chemin de fer, les passages à niveau sont gardés par des soldats avec mitrailleuses. Tous les chefs communistes sont sous les verrous et beaucoup d’arrestations sont opérées à Charleroi, La Docherie…
Rijkswacht was het onmogelijk om naderbij te komen door de barricades.
De zondag was rijk aan incidenten.
Op de weg naar Mons, Marchienne Etat. Roux voortdurend charges van de rijkswacht tegen de communisten. Resultaat: meerdere zwaargewonden, waarvan sommigen aan hun verwondingen zijn overleden.
Zondagavond om 7 uur was er een communistische meeting op de trappen van de kerk van la Docherie; alles verliep rustig en zonder enig geroep.
De communisten wilden hun grote slag slaan maandagochtend om 10 uur in Charleroi. Bijeenkomst op de Place du Manège, maar de maatregelen waren getroffen. Het plein was omringd door mitrailleurwagens en pantserwagens, gesteund door een honderdtal gendarmes. De communisten hielden hun meeting, maar daarna verspreidden de gendarmes en de cavalerie de groepen die richting Gilly trokken. In de namiddag kwamen zij terug en trokken naar het Palais du Peuple om het aan te vallen. De gendarmes arriveerden en chargeerden herhaaldelijk in de menigte. De avond en de nacht van maandag op dinsdag verliepen rustig.
Dinsdag, dag en avond rustig. Alle klassen zijn ontslagen, Fernand en Aimé zijn nog thuis, want alle werknemers van la Docherie worden met represailles bedreigd als ze naar kantoor zouden gaan. De fabrieken, de spoorbruggen en de overwegen worden bewaakt door soldaten met mitrailleurs. Alle communistische leiders zitten achter slot en grendel en talrijke arrestaties worden verricht in Charleroi en la Docherie…
et les environs.
D’autres nouvelles à plus tard.
Recevez, ma bien chère fille, les meilleurs embrassements de nous quatre.
Votre père,
Arthur
À cause des troubles la fête de Monsieur le curé n’aura pas lieu le 17. Elle est remise à une date ultérieure.
evenals in de omgeving.
Verdere nieuws later.
Ontvang, mijn zeer geliefde dochter, de hartelijkste omhelzingen van ons vieren.
Uw vader,
Arthur
Wegens de onlusten zal het feest van meneer de pastoor op de 17e niet doorgaan. Het is uitgesteld naar een latere datum.
Met dank aan Urbain Vrijdaghs
Georges Vanschoonwinkel november 2025